Chʼééh digháhii dóó Tsisteeł

"Wikiibíídiiya" bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ
(saad "Chʼééh digháhii" hasínítą́ą́ʼ)
Jump to navigation Jump to search

Chʼééh digháhii dóó Tsisteeł
Dahináanii Chess rat45.svg NaaldeehiiChess rat45.svg Bidoh DahólónígííChess rat45.svg Bikʼiiz NaakiígííChess rat45.svg Bííghą́ą́stsʼǫǫd DahólónígííChess rat45.svg Bitsiitsʼiin DahólónígííChess rat45.svg Bíígháán DahólónígííChess rat45.svg Biyaatsʼiin DahólónígííChess rat45.svg NdaaʼnaʼiiChess rat45.svg Naaldlooshii dadichʼízhii Chess dat45.svg
Chʼééh digháhii dóó Tsisteeł


Tsisteeł hashkéhé


Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsisteeł hashkéhé



Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł hashkéhé



Tsisteeł hashkéhé (íiyisígíí)





Tsisteeł hashkéhé káátsʼinígíí







Shádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́įdi tsisteeł



( Hashtłʼishdi chʼééh digháhii)




( Táłtłʼááh chʼééh digháhii)






Tsisteeł bisóodi yilchį́į́hí



( Chʼééh digháhii bitsʼaʼ yilzhólí)





( Tábąąh chʼééh digháhii)



( Tó wónaanídę́ę́ʼ tábąąh chʼééh digháhii)



( Chʼééh digháhii íiyisígíí)



Chʼééh digháhii bitsiiʼntsxaaígíí






( Tsisteeł bikʼosneezígíí)




Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsisteeł bikʼos yiitásígíí




Mágí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ
tsisteeł bikʼos yiitásígíí



Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsisteeł bikʼos yiitásígíí






Chʼééh digháhii dóó Tsisteeł éí ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii "Testudines" deiłníigo deiyózhí, áádóó éí nahasdzáán bikáaʼgi táaʼdi neeznádiingo daatsʼí ałʼąą ádaatʼé.

World.distribution.testudines.1.png

Chʼééh digháhii dóó tsisteeł éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí dóó honeezkʼazgi — ńléidi éí ádaadin. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah beʼałníiʼgi éí dóʼ doo dahólǫ́ǫ da. Chʼééh digháhii dóó tsisteeł éí tábąąhgi dóó nahoditsʼǫʼ dahólǫ́ǫgi naakai łeh; łaʼ éí hóółtseeiigi dahólǫ́ ałdóʼ, áko ndi díí éí łeeyiʼdi dóó niʼtátʼah dahináa łeh (tsisteeł naʼazísí da). Nááná łaʼ éí tónteel biyiʼ nidaʼałkǫ́ǫ́ʼ ałdóʼ.

Ánoolinígíí[łahgo áshłééh | łahgo áshłééh]

Chʼééh digháhii dóó tsisteeł éí tʼáá ałtso bitsʼaʼ dahólǫ́; díí bitsʼaʼ éí tsʼin bee ályaa, áádóó éí tsisteeł bíígháántsʼin átʼé. Bitsʼaʼ éí ntłʼiz łeh; łaʼ tsisteeł éí bitsʼaʼ yilzhólíi ndi. Nááná éí bijáád doo nineez da; táłtłʼáahdi tsisteeł nidaʼałkǫ́ʼígíí bijáád éí łóóʼ bigaan (yee naʼałkǫ́ʼí) ndahalin. Chʼééh digháhii dóó tsisteeł éí biwooʼ ádaadin; łaʼ éí bidaaʼ tsídii bidaaʼ ndahalin, náánáłaʼ éí bidaaʼ nineez dóó naʼashǫ́ʼii bidaaʼ ndahalin.

Chʼééh digháhii dóó tsisteeł éí bijéí yilzólii dahólǫ́ — áko éí níłchʼi yáʼátʼéehii (O2) bił ańdaashiłgo naakai. Nááná éí biyęęzhii tábąąhgi (łeeh) deiłchį́.

Chʼééh digháhii dóó tsisteeł łaʼ éí daantsxaa (táłtłʼááh tsisteełtsoh éí hastą́ądi adéesʼeez áníłtso), náánáłaʼ éí tʼáá díkwíidi asdzoh tʼéiyá ádaníłnééz.



Tsisteeł chʼil łigaii yiłchozhgo éélkid

Chʼiyą́[łahgo áshłééh | łahgo áshłééh]

Chʼééh digháhii dóó tsisteeł éí daʼałchozh dóó daʼalghałgo naakai. Tłʼoh dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh, sǫʼ łóóʼ dóó dííłdzid dóó łeeyiʼ chʼosh deilghał. Łahda chʼosh bikágí ntłʼizí dóó chʼil binááʼ deildeeł ałdóʼ.

Táłtłʼááh tsisteełtsoh éí jélii łóóʼ tʼéiyá yilghał.

Chʼééh digháhii bitsįʼ yitsʼą́ą́dóó atooʼ ályaaígíí

Chʼééh digháhii dóó bílaʼashdlaʼii[łahgo áshłééh | łahgo áshłééh]

Łaʼ bílaʼashdlaʼii éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł bilį́į́ʼ ádeiłʼį́įgo yaa ádahályą́. Nááná chʼééh digháhii dóó tsisteeł bitsįʼ yitsʼą́ą́dóó chʼiyáán ádeilééh; ayóo łikan jiní. Áádóó Binááʼádaałtsʼózíidi dabikéyahdi kéédahatʼínígíí éí tsisteeł bitsʼą́ą́dóó azeeʼ ádeilééh ałdóʼ.

Naakaii Bikéyahdi kéédahatʼínígíí éí chʼééh digháhii bikʼah yitsʼą́ą́dóó tłah ádeilééh; díí éí "crema de tortuga" deiłníigo dayózhí.