Diné bizaad

"Wikiibíídiiya" bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ
Jump to: navigation, search
Navajo flag.svg

Diné Bizaad éí Na-Dené Bizaadjí atah yisdzoh haʼní. Na-Dené Bizaadjí tʼáá ałʼąą ádaatʼéego saad dah náánáshjaaʼígíí éí Athabaskan dóó Eyak dóó Tlingit daolyé. Diné Bizaadígíí éí Athabaskan languagejí atah yisdzoh haʼní. Díí Diné saad ndeiłkaahí linguists bee wójíigo binaanish ádeiłʼínígíí binahjįʼ ákótʼéego naaltsoos bikááʼ ádeiyiilaa. Diné Bizaad éí Yootó hahoodzo dóó Hoozdo hahoodzo dóó Áshįįh Biiʼtó Hahoodzo dóó Diné bikéyah dahoolyéedi Bílaʼashdlaʼii Dineʼé Dinékʼehjí yádaałtiʼ. Nááná Dziłghą́ʼí Dineʼé, Naashgalí Dineʼé, Beehai Dineʼé, dóó Chíshí Dineʼé Dabizaad ałdóʼ Athabaskan language shádiʼááhjígo ńtʼiʼígíí daʼatah daasdzoh. Kaníidadi dóó Hakʼaz Dineʼé Bikéyah Hahoodzooígíí, tʼóó ahayóí saad Athabaskan bee dawójíhígíí yee yádaałtiʼ. Tʼáá Diné Bizaad bee yáʼatiʼgi átʼéego tʼáá bí bizaad hólónígíí yee yádaałtiʼ.

Diné Bizaad éí tsʼídá aláahdi Diné "Athabaskan" éí doodaiiʼ Na-Dené danilínígíí yee yádaałtiʼ. Diné Diné Bizaad yee yádaałtiʼígíí éí 175,000 anéeltʼeʼ. Áádóó nináhah bikʼeh díí anéeltʼeʼígíí deiʼanoolʼąął. Diné Bizaad éí Naaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ yę́ędą́ą́ʼ choozʼįįd nítʼę́ę́ʼ. Díí saadígíí éí Wááshindoon bee bikaʼííjéeʼgo bee honeezná. Diné bisiláołtsooí ndaazbaaʼígíí bizaad chodeiyoosʼįįdígíí éí "Diné Bizaad yee Nidaazbaaʼígíí" ("Navajo Code Talkers") daolyéé dóó tʼáá ákótʼéego bee béédahoʼdílzin.

Ałtsʼáʼaldah[łahgo áshłééh]

Díí Diné Bizaad/Naabeehó Bizaad tʼáá yéego bee yáʼátiʼgo átʼé. Diné łaʼ ádaaníigo éí "Diné Bizaad doo bikʼidoolchíił da háálá díí yeeʼ nihizaad átʼéé dóó tʼáá nihí tʼéiyáhí choideiilʼį́į dooleeł. Nááńá łaʼ ádaaníigo éí Diné Bizaad bikʼéʼéshchį́įgo tʼáá aaníí nizhóní yeeʼ dóó díigi átʼéego áłchíní Diné Bizaad yídahodoołʼááł, jó náásgóó hoolzhishgo tʼah dii yee yádaałtiʼ doo.

Tʼááłáʼídi mííl yázhí dóó biʼąą náhástʼéídi neeznádiin dóó biʼąą náhástʼéídiin yihahdóó ńléí naakidi mííl yázhí yihahjįʼ, Diné bihaneʼ binaaltsoos "Navajo Times" wolyéhígíí saad tʼáá Dinékʼehjí dabikáaʼgo ańdeiyiilʼįįh nítʼę́ę́ʼ, baa saah hólǫ́ǫgo biniinaa tʼáá ákǫ́ǫ́ ałdóʼ niʼkólyaa.

Diné Bizaad naaki ałʼąą átʼéego bee yáʼatiʼgo átʼé[łahgo áshłééh]

Diné Bizaad éí naaki ałʼą́ą́ átʼéego bee yáʼatiʼgo átʼé. Diné Yootó Hahoodzojí Diné kéédahatʼínígíí "Eastern dialect" yee yádaałtiʼ áádóó łaʼígíí Hoozdo Hahoodzojí kéédahátʼínígíí éí "Western dialect" bee wójíhígíí yee yádaałtiʼ. Díí saad kǫ́ǫ́ ííshjání ałkééʼ sinilígíí biyaagi saad łaʼ tʼáá áłdįįh nihá dabikááʼ. Biniiyé tʼáá áłdįįh nihá ííshjání ályaaígíí éí tʼóó yeeʼ nihił ííshjání oolzin doo biniiyé hóyahdi saad ałkééʼ sinil.


Web-browser-openclipart.svgBéésh Łichíʼii biyiʼdóó ił Nahazʼą́ baa Haneʼ