Naaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ
Naaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ yę́ędą́ą́ʼ éí Europedi dóó Pacificdi nahósʼáʼdiʼ, daʼahijoogą́ą́ʼ. Akwiishʼį́į́h kéyah bił hadaʼhaasdzodę́ę́ bisiláołtsooí nidaazbaah. Bééshbichʼahí dóó áájiʼ dazʼlįʼígíí (Axis daalyéígíí) bił dahójoogą́ą́, áádóó łaʼ éí Allies daalyéigo daʼhiikáíʼ nitʼę́ę́h. Áádóó 100 damiiltsoh siláołtsooí nidaazbáá, díí átíísgoʼ kwíí tʼéígoʼ siláołtsooí nidaazbáá. Naaná iidą́ą́ ałkʼiʼjiijééh yę́ędą́ą́ʼ tʼáá ałtsoʼ economy, industries, dóó scientificjiʼ ééhózhinígíí áłtso nidéítʼą́ʼ, hódiʼnǫǫnééł biniiyéʼ (Akʼéh daʼjidiʼdoolééł biniiyéʼ). Naaná 70 mííltsoh bílaʼashdlaʼí daʼneeznáʼ, iidą́ą́ʼ daʼahijoogą́ą́ʼígíí biniináʼ, ayiisígíí éí bílaʼashdlaʼí doo siláołtsooí danilííhnígíí daʼneezná.
Naaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ bahaneʼ [łahgo áshłééh]
Ałtsé ałkʼiʼjiijééh yę́ędą́ą́ʼ éí Biniʼantʼą́ą́tsoh 1939 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Bééshbichʼahí bisiláołtsooí Póolish Dineʼé Bikéyah yiikʼiʼjééh, áádóó Tótaʼ Dinéʼiʼ Bikéyah, Dáághahii, dóó Tó tʼáʼ kéyah dinéʼiʼ toohoʼnaniʼdiʼ kéyah daʼyótʼą́ą́ʼígíí bidinéʼiʼ ałdóʼ akááʼííjééh[? 1]. Naaná Belligerants bisiláołtsooí ałdóʼ iináneekáí, díí éí Marco Polo Bridge Incident áhótʼį́į́h dóó bikéédoo. Naaná Amééwika éí Pearl Harbordi bikʼiʼdah azná (Niłchʼiʼtsoh 07, 1941 yihah yę́ędą́ą́ʼ ahótʼį́į́hdiʼ) doobikʼiʼjiʼ iináʼdiikáí, Binaʼadaałtzózí akʼiʼdaʼazná.
Biʼééʼ łiichʼiʼ dóó Wááshindoon bikéyah ashdládiin áłhiihdidzoígíí éí akáá hakáí (Superpowers déíłniʼhigíí). Áádóó Allies akʼéʼdaʼ deesdlį́į́h dóó bikʼiʼjįʼ éí Nahasdzáán Bikáaʼgi Kéyah Naaznilgo Ałhidadiidzooígíí[? 2] woolyégoʼ aalyáʼ, áádóó yéigo ánaa náhódoolééłdaʼ biinéʼ, áádóó dooʼakwiitʼéígoʼ ałkʼiʼnájiʼ doojááhdaʼ biniiyéʼ aalyáʼ. Naaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ yę́ędą́ą́ʼ dooʼbikʼiʼjįʼ ałdóʼ "decolonization" woolyégoʼ beeʼdaʼdéézhnish: Asiadi, dóó Naakaii Łizhiní Bikéyah bikáádiʼ.
|
Tʼáadoo leʼé |
Deezlá · Dadilhóni aheltłʼidígíí · Łéétsoh beeʼeldǫǫhtsoh beeʼalį́į́h · Beeʼeldǫǫh · Beeʼeldǫǫhtsoh · Beeʼeldǫǫh chidí naatʼaʼí bee dawóldonígíí · Beeʼeldǫǫh nineezígíí · Beeʼeldǫǫh tʼáá bíniʼdii bikʼa ádiih yiyiinííłígíí · Beeʼeldǫǫh bikǫʼ |
|
Chidí dóó |
Chidí naaʼnaʼí beeʼeldǫǫh bikááʼ dah naaznilígíí · Chidí naatʼaʼí dilwoʼí · Chidí naatʼaʼítsoh beeʼeldǫǫh bikǫʼ neiyéhé |
|
Siláołtsooí dabighan dóó |
Beeʼeldííldahsinildi siláołtsooí bichidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi |
|
Nitʼąąʼ nahaneʼ |
Áłtsé góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ · Naaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ · Diné Bizaad yee Nidaazbaaʼígíí |