Tóniłhę́ęshii (dééł)
| Díí dééł bizhiʼ éí 1950 yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos ályaaígíí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ; díí naaltsoos bikáaʼgi éí kótʼéego akʼeʼeeshchį́: txóǹłxę́·ši· |
| Díí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí tóniłhę́ęshii (dééł) yaa halneʼ dooleeł. Dééłgai aldóʼ baa yídíiłtah shį́į́. |
|
yótʼáahdi naaldeehii
|
| Dahináanii → Naaldeehii→ Bíígháán Dahólónígíí→ Biyaatsʼiin Dahólónígíí→ Tsídii→ Tsídii ndaatʼáʼii→ Yótʼáahdi tsídii→ Dééł dóó Tóidoozohii Ndahalinígíí→ Dééł ↓
Tóniłhę́ęshii |
|---|
|
Náhookǫsjí Kéyah Dah Siʼánígíí
|
|
naaldeehii daʼalghałígíí
dóó daʼałchozhígíí |
Tóniłhę́ęshii (éí doodaiiʼ éí Dééł łigaiígíí) éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́; ałkʼidą́ą́ʼ díí dééł tʼóó ahayóí ńtʼę́ę́ʼ, áádóó éí Diné Bikéyahdi ałdóʼ dahólǫ́ǫ́ ńtʼę́ę́ʼ; kʼad éí noonéeł ndi. Ndaʼałkaahí éí "Grus americana" deiłníigo dayózhí.
Dííshjį́į́góó tóniłhę́ęshii éí Deeteel Bikéyahdi dóó Tsédeeshzha Dził Náhookǫsjígo tʼéiyá dahólǫ́; áadi éí hoditłʼéeʼgi dóó nahoditsʼǫʼ dahólǫ́ǫgi hiná. Haigo éí Akałii Bikéyahgóó ndaatʼáa łeh.
Iʼnoolinígíí dóó bichʼiyą́ [łahgo áshłééh]
Tóniłhę́ęshii éí ashdlaʼdi adéesʼeez áníłtso (áko éí Táłtłʼááh álééh bilááh áníłtso), áádóó éí bitsʼíís łigai. Tóniłhę́ęshii bikąʼígíí éí bideeʼ diłhił dóó bitsiiʼ łizhin dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ; bijáád dóó bikeeʼ éí daalzhin.
Díí dééł éí chʼosh chʼééh digháhii dóó łóóʼ deilghał; tó biyiʼ chʼil dahólónígíí deiłchozh ałdóʼ.
|
|
|
|
|
|
|
Dééł · Dééłtsoh · Déłí · Dééłdaashiyishí · Tóniłhę́ęshii · Tsiiyázhí |