Jéíʼádįįh
Jéíʼádįįh, bilagaaná bizaadjí éí Tuberculosis; éí doodaiiʼ éí, TB (Tubercles bacillus) woolyé. Chʼosh doo yitʼínii mycobacteria woolyéʼígíí bitsʼáádę́ę́ naałnį́ʼ; bílaʼashdlaʼii éí chʼosh doo yitʼínii Mycobacterium tuberculosis woolyéʼígíí bidiilná.[1] Bílaʼashdlaʼiiʼ jéíʼádįįh bidiilnágoʼ ajéíyilzóliiígíí bidiilná (Dikos nitsáʼiʼ naʼhalingo). Bílaʼashdlaʼiiʼ chʼosh doo yitʼínii M. tuberculosis bidiilnágoʼ, dilkosgoʼ éí doodaiiʼ éí hátsʼíhyaa nį́į́hgoʼ, chʼosh doo yitʼínii haʼshį́į́h niłtsóʼgoʼ yaʼhiiłdas łééh. Akwii tʼéígoʼ bílaʼashdlaʼiiʼłá binaadiilná (Atsʼiis biyiiʼ gonéʼ iiʼnótʼį́į́ yiilééh) [2]. Díí chʼosh doo yitʼínii bílaʼashdlaʼiʼ bidiilnágoʼ łaʼ doo haʼdaʼyiitʼéígoʼ béínitʼį́ʼdaʼ łééh, akóndiʼ chʼosh doo yiitʼínii M. tuberculosis éí ajéíyilzólii biyiihólǫ́ łééh (Bilagaaná bizaadjí éí asymptomatic woolyé). Bílaʼashdlaʼiiʼ 1:10 jéíʼadį́į́h bidaʼhadiilnéʼígíí éí doo haʼdaʼyiitʼéígoʼ naagáá łééh, akǫndiʼ tʼáá yiiłnaagáágoʼ. Doo bąąh ʼaʼaalnę́ę́hgoʼ éí jéíʼadį́į́hígíí atsʼiis yéíniʼ tʼį́į́h (Bilagaaná bizaadjí éí active disease woolyé), adóó akwii tʼéígoʼ bílaʼashdlaʼiiʼ jéíʼadį́į́h doo bąąh ʼaʼaalnę́ę́hgoʼ biiłyééh. Bílaʼashdlaʼiiʼ doo bąąh ʼaʼaalnę́ʼiʼgiʼ éí 50% jéíʼadį́į́h nabiłtsééd.
Bílaʼashdlaʼiiʼ jéíʼadį́į́h bidiilnágoʼ éí dilkos lééh (dilkosígíí éí shídą́ą́diʼ atʼéʼ łééh, doo haʼkʼidi gáádaʼ (chronic cough)), jidilkosgoʼ dił bitáá lééh (blood-tinged sputum), adóó tsʼiis ałdóʼ sidwo lééh (fever), ʼéʼeeʼahgoʼ ałdóʼ tsʼiis bikáágoʼ tó hą́ą́naʼhadlééh łééh (night sweats), adóó biʼooh ʼánjiilʼį́į́h (weight loss). Adóó atsʼiis doo akwéʼéʼgoʼ bílaʼashdlaʼiiʼ naagáá łééh. Atsʼiis biʼagháʼdeeldlaadgoʼ tʼéíyáʼ beeʼhózhin jéíʼadį́į́h atsʼiis biihólǫ́ʼgoʼ, ajéítsiin goná ʼagháʼdeeldlaʼ. Naaná tuberculin skin test woolyéʼígíí aalį́į́hgoʼ ałdoʼ haʼbeeʼnaalkaah; éí doodaiiʼ éí, dił haʼadaalį́ʼgoʼ ałdóʼ tʼéíyáʼ beeʼhozin. Dił adaalʼį́ʼ doo bikʼiʼjíʼ éí naalkááh adóó éí beeʼhózin łééh. Azéí antibiotics woolyéʼígíí hwééʼniiłííʼgiʼ éí nizáágoʼ jiildééł łééh, naaná tʼáá aniih haʼbinaalkááhgoʼ éí biłdaʼhooghanígíí ałdóʼ bidił adaalį́ʼ adóó nidaalkááh. Dííshjį́ʼgoʼ éí łaʼ chʼosh doo yitʼínii M. tuberculosis azéí antibiotic doo bidiiłniʼdaʼ (Chʼosh doo yitʼíniiʼígíí multi-drug-resistant dazlį́į́h). Azéí antibiotics isoniazid (INH) dóó rifampicin (RMP) woolyéʼígíí ayiisí chʼooʼį́ʼ; chʼosh doo yitʼínii multi-drug-resistant yiilééhgoʼ éí díí naakigoʼ azéí dooʼiidééłniidaʼ yiilééh. Tʼáá dooʼiiʼnótʼį́į́ yiilééhgoʼ éí nizhóniʼ adóó łáhgoʼ éí achʼąąʼ adaʼatsii baʼdaʼhólǫ́ʼ, díí éí Bacillus Calmette-Guérin vaccine woolyé.
Naaltsoos bitsʼą́ą́dóó ééhózinii- ^ Kumar, Vinay; Abbas, Abul K.; Fausto, Nelson; & Mitchell, Richard N. (2007). Robbins Basic Pathology (8th ed.). Saunders Elsevier. pp. 516–522. ISBN 978-1-4160-2973-1. Yaʼiishjaashtsoh 03, 2010.
- ^ Konstantinos, A (2010). "Testing for tuberculosis". Australian Prescriber, 33:12-18. http://www.australianprescriber.com/magazine/33/1/12/18/ Yaʼiishjaash tsoh 03, 2010.
Béésh Łichíʼii biyiʼdóó ił Nahazʼą́ baa Haneʼ- Átsiis bikʼiʼ adéís tʼį́į́hjiʼ (IHS) (Bilagáanakʼehjí)
- Bitsįʼ yishtłizhii biAzeeʼálį́ bireportʼ (Bilagáanakʼehjí)
- Átsiis yiikʼiʼ daʼdeizʼį́ʼígíí (CDC) (Bilagáanakʼehjí)
|
Achʼąąʼ adáʼatsʼiʼ · Atsʼiis naałdzid · Dlóóʼ binaalniih · Iiʼnótʼį́į́ · Jéíʼádįįh · Łóódtsoh/Káádigóní · Naałniih yichʼą́ą́h naabaahígíí bąąh dahooʼaahgo · Tahoniigááh/Atsʼii honiigaah |
