Daateel

yótʼáahdi naaldeehii
Daateel
Ndaʼałkaahí bikʼehgo Cochlearius cochlearius wolyé
Kéyah Dah Siʼánígíí
naaldeehii daʼalghałígíí

Daateel Bilagáana bizaadjí éí “boatbill” wolyé.

Daateel éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí dóó Naakaii Bikéyahdi hólǫ́; ałkʼidą́ą́ʼ éí Diné Bikéyahdi ałdóʼ hólǫ́ǫ́ ńtʼę́ę́ʼ. Ndaʼałkaahí éí "Cochlearius cochlearius" deiłníigo dayózhí.

Dahináanii → Naaldeehii→ Bíígháán Dahólónígíí→ Biyaatsʼiin Dahólónígíí→ Tsídii→ Tsídii ndaatʼáʼii→ Yótʼáahdi tsídii ↓ Tsídii Deílʼésígíí Tsídii bidaanézí Táłtłʼááh álééh Tó wónaanídę́ę́ʼ toohjįʼ noołnahii Toohjįʼ noołnahiitsoh Toohjįʼ ndiigaiitsoh Toohjįʼ ndiigaii Tó wónaanídę́ę́ʼ toohjįʼ ndiigaii Náátsʼózídę́ę́ʼ toohjįʼ ndiigaii Chahaʼohí Toohkʼindiilbáí Toohjįʼ noołnahii yázhí Yáhashjool Yáhashjool yázhí Daateel Dááʼadeeʼii Tsídiidaashiyishí ? (→ Tsídiidaatsohí dóó Taahilnoodii) ? Chʼídeeldlóohiitsoh ? Tsídii jáádnézí

Daateel éí tábąąhgi dóó lókʼaaʼtah naaghá; tłʼéeʼgo naagháa łeh.

Iʼnoolinígíí dóó bichʼiyą́

Daateel bitsʼíís éí 1.5go da adéesʼeez áníłtso; bitʼíís éí łibá, biteeldę́ę́ʼ éí łigaigo naashchʼąąʼ; nááná éí bijáád nineez dóó binááʼ ntsaa; bidaaʼ éí łizhin.

Daateel éí alghałgo naaghá: chʼał, tó tłʼiish, dóó naʼastsʼǫǫsí yilghał; chʼosh bikágí ntłʼizí yildeeł ałdóʼ.

---