Chʼééh digháhii dóó Tsisteeł

"Wikiibíídiiya" bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ
Jump to: navigation, search

Chʼééh digháhii dóó Tsisteeł
Dahináanii Naaldeehii Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Naaldlooshii dadichʼízhii
Chʼééh digháhii dóó Tsisteeł



Tsisteeł hashkéhé



Chʼééh digháhii bideeʼ dahólónígíí (†)



Tééh tsisteeł

Tsisteeł dootłʼizhígíí



Táłtłʼááh tsisteełtsoh



Chʼééh digháhii


Chʼééh digháhii bitsiiʼntsxaaígíí





Tsisteeł łizhinígíí



Chʼééh digháhiitsoh




Sǫʼ tsisteeł



Tsisteeł naʼazísí



Tsisteeł łichííʼígíí




Tábąąhgi chʼééh digháhii



Tsintahgi chʼééh digháhii




Chʼééh digháhii łikizhígíí



Chʼééh digháhii bitsʼaʼ dah deezʼáhí






Hashtłʼishdi chʼééh digháhii



Chʼééh digháhii bitsʼaʼ yilzhólí







Tsisteeł bikʼosneezígíí



Tsisteeł diyogí




Chʼééh digháhii dóó Tsisteeł éí ndaʼałkaahí bikʼehgo "Testudines" daolyé, áádóó éí nahasdzáán bikáaʼgi táaʼdi neeznádiingo da ałʼąą ádaatʼé.

World.distribution.testudines.1.png

Chʼééh digháhii dóó tsisteeł éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí dóó honeezkʼazgi — ńléidi éí ádaadin. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah beʼałníiʼgi éí dóʼ doo dahólǫ́ǫ da. Chʼééh digháhii dóó tsisteeł éí tábąąhgi dóó nahoditsʼǫʼ dahólǫ́ǫgi naakai łeh; łaʼ éí hóółtseeiigi dahólǫ́ ałdóʼ, áko ndi díí éí łeeyiʼdi dóó niʼtátʼah dahináa łeh (tsisteeł naʼazísí da). Nááná łaʼ éí tónteel biyiʼ nidaʼałkǫ́ǫ́ʼ ałdóʼ.

Iʼnoolinígíí[łahgo áshłééh]

Chʼééh digháhii dóó tsisteeł éí tʼáá ałtso bitsʼaʼ dahólǫ́; díí bitsʼaʼ éí tsʼin bee ályaa, áádóó éí tsisteeł bíígháántsʼin átʼé. Bitsʼaʼ éí ntłʼiz łeh; łaʼ tsisteeł éí bitsʼaʼ yilzhólíi ndi. Nááná éí bijáád doo nineez da; táłtłʼáahdi tsisteeł nidaʼałkǫ́ʼígíí bijáád éí łóóʼ bigaan (yee naʼałkǫ́ʼí) ndahalin. Chʼééh digháhii dóó tsisteeł éí biwooʼ ádaadin; łaʼ éí bidaaʼ tsídii bidaaʼ ndahalin, náánáłaʼ éí bidaaʼ nineez dóó naʼashǫ́ʼii bidaaʼ ndahalin.

Chʼééh digháhii dóó tsisteeł éí bijéí yilzólii dahólǫ́ — áko éí níłchʼi yáʼátʼéehii (O2) bił ańdaashiłgo naakai. Nááná éí biyęęzhii tábąąhgi (łeeh) deiłchį́.

Chʼééh digháhii dóó tsisteeł łaʼ éí daantsxaa (táłtłʼááh tsisteełtsoh éí hastą́ądi adéesʼeez áníłtso), náánáłaʼ éí tʼáá díkwíí inch tʼéiyá ádaníłnééz.


Tsisteeł chʼil łigaii yiłchozhgo éélkid

Chʼiyą́[łahgo áshłééh]

Chʼééh digháhii dóó tsisteeł éí daʼałchozh dóó daʼalghałgo naakai. Tłʼoh dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh, sǫʼ łóóʼ dóó dííłdzid dóó łeeyiʼ chʼosh deilghał. Łahda chʼosh bikágí ntłʼizí dóó chʼil binááʼ deildeeł ałdóʼ.

Táłtłʼááh tsisteełtsoh éí jélii łóóʼ tʼéiyá yilghał.

Chʼééh digháhii bitsįʼ yitsʼą́ą́dóó atooʼ ályaaígíí

Chʼééh digháhii dóó bílaʼashdlaʼii[łahgo áshłééh]

Łaʼ bílaʼashdlaʼii éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł bilį́į́ʼ ádeiłʼį́įgo yaa ádahályą́. Nááná chʼééh digháhii dóó tsisteeł bitsįʼ yitsʼą́ą́dóó chʼiyáán ádeilééh; ayóo łikan jiní. Áádóó Binááʼádaałtsʼózíidi dabikéyahdi kéédahatʼínígíí éí tsisteeł bitsʼą́ą́dóó azeeʼ ádeilééh ałdóʼ.

Naakaii Bikéyahdi kéédahatʼínígíí éí chʼééh digháhii bikʼah yitsʼą́ą́dóó tłah ádeilééh; díí éí "crema de tortuga" wolyé.