Ndikʼąʼ

"Wikiibíídiiya" bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ
Jump to: navigation, search
chʼil
Ndikʼąʼ
CottonPlant.JPG
Ndaʼałkaahí bikʼehgo
Gossypium
daolyé


Ndikʼąʼ (Gossypium hirsutum), éí doodaiiʼ éí Upland cotton, éí doodaiiʼ éí Mexican Cotton woolyé bilagáana bizaadjí. Diné bizaadjí éí Nidikʼąʼ woolyé. Díí ndikʼąʼ Gossypium hirsutum woolyéʼígíí éí Bitsį́ʼ yishtłizhii kʼéʼdéídi dlééhígíí átʼé. 5,000 nakáí ndikʼąʼ kʼédiilyégoʼ Tehuacan Valley (Mesoamerica), Méhigodi.

Hastiin Nezahualpilli 1464–1515 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Naakáí dinéʼiʼ-Aztec (Bitsį́ʼ yishtłizhii) biNaatʼaanii nilį́ʼ nitʼééh. Naaltsoos Codex Ixtlilxochitl woolyégo bikáaʼgi naashchʼááʼ, Nezahualpilli biʼééʼ éí ndikʼąʼ beeʼaalyá, xiuhtilmatli (bicape éí dootłʼizh), maxtlatl, dóó cactli.

Diishjį́ʼdiʼ ndikʼąʼ kʼéʼdaʼdi dlééhígíí éí nikʼąʼ Gossypium hirsutum woolyéígíí agáágoʼ kʼéʼdiilyé (90% world wide kʼéʼdiilyé, áádóó 95% ndikʼąʼ kʼéʼdiilyé Wááshindoon Bikéyah Ałhidadiidzooígíí biyiiʼ).

Diishjį́diʼ ndikʼąʼ Gossypium hirsutum woolyéʼígíí akwii shį́į́h ałʼááh átʼé, "cross bred" adaalyágoʼ. Díí haadi shį́į́h kʼéʼdiilyéʼígíí áádóó doo yéigo nidaʼhaałtinígíí biniiná cross-bred adaalyá. "Long Staple Upland" woolyéʼígíí éí nitʼį́į́hgo daʼnééz áádóó "Short Staple Upland" woolyéʼígíí éí nitʼį́į́hgo adaałtsʼiisí łééh. Long Staple Upland woolyéʼígíí éí nitsáágo daʼiinish biłnaʼhazʼááhgo chʼooʼdaʼyoołį́ʼ (commercial productiongo).


Blue Glass Arrow.svg Ałdóʼ yídíiłtah...