Bijáád noodǫ́ǫzii
|
nihookááʼ naaldeehii
|
| Bijáád noodǫ́ǫzii |
|---|
 |
 |
|
naaldeehii daʼałchozhígíí
(ńdaʼatʼaałígíí) |
 |
 |
|---|
Bijáád noodǫ́ǫzii éí ałníigi Naakaii Łizhiní Bikéyahdi (Kéyah Káango Shádiʼááhjí Siʼánígíí) tʼéiyá hólǫ́. Naakaii Łizhiní Bikéyah ałníigi kéédahatʼínígíí bizaadjí éí o'api wolyé; 1901 biyihah yę́ędą́ą́ʼ hastiin Henry Hamilton Johnston éí Bijáád noodǫ́ǫzii yisná dóó ndaʼałkaahí baa yiníłtį́.[1] Éí biniinaa ndaʼałkaahí díí naaldeehii Okapia johnstoni deiłníigo dayoozhí.
Dahináanii → Naaldeehii→ Bíígháán Dahólónígíí→ Biyaatsʼiin Dahólónígíí→ Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí→ Biishchʼid Dahólónígíí→ Náhookǫs biyaadi Hadahóólįįdígíí→ Bikéshgaan Naaki dóó Bikéshgaan Dį́įʼii ↓
|
Bijáád noodǫ́ǫzii éí hodíłchʼilgi dóó ayóo ndahałtingi hiná; jį́įgo dóó tłʼéeʼgo naaghá.
Iʼnoolinígíí [łahgo áshłééh]
Díí naaldeehii bijáád éí tééh łį́į́ʼ bijáád nahalin; áko ndi éí tsin yilátah ayáníchilí átʼé. Azhą́ tʼáá íiyisíí tsin yilátah ayání nahalin ndi bikʼos doo nineez da. Bijáád noodǫ́ǫzii bikąʼígíí yideeʼ yázhí hólǫ́.[2]
Bijáád noodǫ́ǫzii éí 8go da adéesʼeez áníłtso łeh; 440–660 dahidídloʼ áníłdáás.[2] Bitsooʼ diłhiłgo dootłʼizh dóó nineez (12di inch); bitsooʼ bee ájaayiʼ naʼatsi dóó chin ádąąh yildééh.
Chʼiyą́ [łahgo áshłééh]
Bijáád noodǫ́ǫzii éí tłʼoh dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; hodiiltładóó bikʼijįʼ tsin bitʼéézh ałdóʼ yiyą́.[3]
Naaltsoos bitsʼą́ą́dóó ééhózinii- ^ Okapia johnstoni. ultimateungulate.com. 21 Níłchʼitsʼósí 2009
- ^ 2.0 2.1 Okapia johnstoni. Animal Diversity web. 21 Níłchʼitsʼósí 2009
- ^ McKay, George dóó Jenni Bruce dóó Fred Cooke. The encyclopedia of animals: a complete visual guide. UniCal Press. Berkeley, Akééháshį́į́h hahoodzo: 2004.
Ałdóʼ yídíiłtah...
 |
|
 |
|
Béésh Łichíʼii biyiʼdóó ił Nahazʼą́ baa Haneʼ|
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ Ndaaldeehii |
||
|---|---|---|
| Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí | Daʼalghałígíí |
Chʼosh yighání · Dlǫ́ʼii noodǫ́zígíí · Dlǫ́ʼiitsoh áłtsʼózígíí · Dlǫ́ʼiitsoh łikizhígíí · Dlǫ́tʼą́ʼí · Dlǫ́ʼii yił aheełtʼéhii · Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ łééchąąʼí ałchiní · Náshdóí bijaałizhiní · Náshdóítsoh bitsiijįʼ daditłʼooígíí · Náshdóítʼą́ʼí łikizhígíí · Náshdóí dilwoʼí · Náshdóítsoh łikizhígíí · Mąʼii bijaaʼabanígíí · Mąʼii bijaaʼtsohí · Mąʼiiłchííʼ · Mąʼii bighą́ąʼgi hadzíjiní · Mąʼii bikʼiizgi hadzíjiní · Tééh łééchąąʼí |
| Daʼałchozhígíí |
Bíchį́į́h yee adilohii · Bijáád noodǫ́ǫzii · Bisóodi bíchį́į́h nineezí · Bisóodi bizęęs dį́įʼii · Béégashii bideetsohí |
|
| Mágí |
Mágítsoh · Mágíshzhin · Mágí bíchį́į́htsohígíí · Mágí bíchį́į́h dootłʼizhígíí · Mágí bichį́į́łgaígíí · Mágíłbáhí |
|
|
Chį́į́hnézí nahatʼeʼígíí · Náʼagéédí łichíiʼii · Tábąąstíín yił aheełtʼéhí · Tłʼiish yighání |
||
| Tsídii |
Chʼídeeldlóohiitsoh · Dééłtsoh · Giní jáádnézí · Naaʼahóóhaiłkizhígíí · Nihookááʼ tsídii bichʼahígíí · Tsídii jáádnézí · Tsídiitsoh · Tsiikʼánii |
|
| Bidił Dazkʼaazígíí |
Chʼał bikéshgaan hólóní · Chʼał ntsxaaígíí · Naʼashǫ́ʼii diwozhígíí · Naʼashǫ́ʼii kááʼtsʼinígíí · Naʼashǫ́ʼiiłchííʼ dootłʼizhígíí · Naʼashǫ́ʼiinteelí · Naʼashǫ́ʼiinteeltsxooí · Tiníléítsoh noodǫ́zígíí · Táłkááʼ tsʼin · Tiníléítsoh bíchį́į́h dikʼání |
|
|
Hashtłʼishdi tádíʼnéehii · Náʼagéédí łichíiʼii · Tʼáá łichíʼígo náʼagéédí · Tłʼiish yighání Madaʼgéésgáá hoolyéédę́ę́ʼ naaldeehii |
||
