Waalibéí dinéʼiʼ

''Wikipedia'' bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ

	Waalibéí dinéʼiʼ Bilagáana bizaadjiʼ éí Hualapai (Walapai) wolyé.

Díí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí Waalibéí dinéʼiʼ yaa halneʼ dooleeł.
Góóhniinii aldóʼ baa yidííłtah shį́į́.

Taʼthamiche woolyé, Góóhniinii asdząʼ, Edward Curtis ayiiłkid, 1907 yiihah yééhdą́ą́.

Naaki ałʼąąh atʼéʼgoʼ azhíʼ:

Eastern Navajo dialectjiʼ éí Havasupai dinéʼiʼ (Supai) dóó Hualapai dinéʼiʼ, Góóhniinii déíłníʼ (Tʼáá ałaʼiʼ azhíʼ choʼdaʼyoołʼį́ʼ).

Naaná Western Navajo dialectjiʼ éí Havasupai dinéʼiʼ Góóhniinii deiłníʼ, adóó Hualapai dinéʼiʼ éí Waalibéí dinéʼiʼ deiłníʼ

Waalibéí dinéʼiʼ éí bitsį́ʼ yishtłizhii dinéʼiʼ atʼé. Hualapai (Walapai) éí yééʼadahdoojiʼ (Nidishchii dinéʼiʼ), díí saad "hwal" éí Yuman saad atʼéʼ. Waalibéí dinéʼiʼ éí Bidaʼháʼaaztʼiʼ tsékoh bidahgoná kédahotʼiʼ, Hoozdoh hahoodzo biiyiʼ. Waalibéí dinéʼiʼ biWaashindoon éí Peach Springs holyéʼdiʼ bił hazʼąąʼ. Adóó díí kin daʼshijááʼígíí éí atiin iildleezh Route 66 bąąhgoʼ. Waalibéí binahasdzo éí 100 tsin sitʼąʼ aniiłtsoʼ (160 km).

Waalibéí bikéyah bikáágoʼ éí Waalibéí bisilao bilaʼashdlaʼiʼ yaʼadaholyąąʼ (Hualapai Nation Tribal Police Department), 2002 yiihah yéédą́ą́ díí silao alyáá. Silao éí binaatʼaanii hólǫ́ʼ (Chief of Police), akéé gonéʼ daʼsidaʼígíí (Deputy chief), silao yaʼnaʼałkaaʼiʼ (criminal investigator), adóó 11 silao nidaalnishígíí dóó Hoozdoh hahoodzojiʼ ałdóʼ binaaltsoos daʼhólǫ́ʼ. Adóó Naatʼáániishchíín (BIA) éí kǫ́ʼ déíʼniiłtseesjiʼ yiʼniidaalnish, adóó Indian Health Service ałdóʼ hólǫ́ʼ Peach Springsdiʼ.