Saad bee alʼį́į́hni
Saad bee alʼį́į́hni éí saad bikʼéʼalchíʼgo naaltsoos bikaagiʼ saad shijaago oolyéʼ. Akwii shįįh ałʼaah átʼéego saad bee alʼį́į́hniʼ hólǫ́ʼ.
[łahgo áshłééh] Alphabetsjiʼ chooʼiihgo
Diné bizaadji éí saad naaltsoos bikáágiʼ akʼéʼ alchíʼgo, díí saad bee alʼį́į́h (Łaʼ éí Navajo alphabets deiłní).
- A a, B b, Ch ch, Chʼ chʼ, D d, Dl dl, Dz dz, E e, G g, Gh gh, H h, Hw hw, I i, J j, K k, Kʼ kʼ, Kw kw, L l, Ł ł, M m, N n, O o, S s, Sh sh, T t, Tʼ tʼ, Tł tł, Tłʼ tłʼ, Ts ts, Tsʼ tsʼ, W w, X x, Y y, Z z, Zh zh
Saad daʼdiitsʼaʼígíí yaʼhaalnéʼ (phonetic sounds woolyé bilagaaná bizaadji). Díí saad bee alʼį́į́hniʼígíí éí díí átʼé Diné bizaadji:[1]
- aa, bee, chee, chʼee, dee, dlee, dzee, ee, gee, ghee, hee, hwee, ii, jee, kee, kʼee, kwee, lee, łee, mee, nee, oo, see, shee, tee, tʼee, tłah, tłʼee, tsee, tsʼee, wee, xee, yee, zee, zhee.
Ł áníłnééz dóó áłtʼą́ʼí dóó naneeshtłʼiizh. Latin alphabet biletter nilį́. Bilagáana bizaad doo choyoołʼį́į da.
Bilagaaná bizaadjiʼ éí alphabets woolyégo chooʼdaʼyoołįʼ, díí alphabets éí saad daʼdiitsʼaʼígíí yaʼhaalnéʼ (phonetic sounds / phonology). Áádóó naaltsoos bikáágiʼ akʼéʼ alchíʼgo éí:
- Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Qq, Rr, Ss, Tt, Uu, Vv, Ww, Xx, Yy, Zz.
[łahgo áshłééh] Syllabariesjiʼ chooʼiihgo
Saad bee alʼį́į́hni syllabariesígíí chooʼiihgo éí saad daʼdiitsʼaʼígíí ałdoʼ chooʼiih, akondiʼ díí éí tʼaa nitsaʼgo saad daʼdiitsʼaʼígíí. Díí example átʼé (bilagaaná bizaad chooʼdooʼííł): water, naakigo bisyllables hólǫ́ʼ, "wa", "ter". Diné bizaadji example éí: Shą́ą́ʼtóhó, táágo bisyllables hólǫ́ʼ, "Shą́ą́", "tó", "hó". Chééwokii dinéʼiʼ (Cherokee, ᏣᎳᎩ = tsa-la-gi) éí bizaad syllabariesjiʼ yikʼéʼ daʼałchíʼ.
[łahgo áshłééh] Logographiesji chooʼiihgo