Naałniih yichʼą́ą́h naabaahígíí bąąh dahooʼaahgo

''Wikipedia'' bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ

Naałniih yichʼą́ą́h naabaahígíí bąąh dahooʼaahgo Bilagáana bizaadjiʼ éí Human Immunodeficiency Virus (HIV) wolyé.

chʼosh doo yitʼínii dootłʼizhgoʼ naashchʼááʼígíí chʼosh doo yitʼínii HIV atʼé, Naałniih yichʼą́ą́h naabaahígíí bąąh dahooʼaahgo.

Naałniih yichʼą́ą́h naabaahígíí bąąh dahooʼaahgo éí chʼosh doo yiitʼínii nilį́į́hgoʼ bitsʼąąʼdę́ę́ atsʼiis bąąhdaʼ ooʼááh. Chʼosh doo yiitʼínii HIV éí lentivirus woolyéígíí atʼéʼ, adóó tʼáá adoo azee ąąh alnę́ę́hgoʼ éí atsʼiisígíí acquired immunodeficiency syndrome (AIDS) yiilééh. Díí atsʼiis AIDS yiilééhgoʼ éí naałniih yichʼááh naabaahiʼ yéígoʼ bąąh daʼooʼááh, adóó éí tʼáá hatʼíʼ shííh naałniih shį́į́h atsʼiis yiʼyiiłyééh.

Chʼosh doo yiitʼínii HIV éí bilaʼashdláʼiʼ bitsʼiis biyiidiʼ iiʼnótʼį́į́ yiilééhgoʼ, naałniih yiichʼááh naabaahígíí yééniʼtʼíʼ (CD+ T cells, macrophages, dóó dendritic cells woolyéígíí bąąhdaʼ ooʼááh). Díí chʼosh doo yiitʼínii HIV atsʼiis biyiidiʼ hólééhgoʼ éí CD4+ T cells yaʼadiniilʼąąh atsʼiis biyiidiʼ, táá ałʼą́ą́h atʼéʼgoʼ naałniih yichʼááh nabaahiʼ yaʼadilʼą́ą́h:

• ałtséígíí éí cells iiʼnótʼį́į́ beeholééhgoʼ nééłtsʼéédi,
• naaki gonéʼ éí cells "apoptosis" adéíléʼ (tsʼiiłgoʼ neełtséédiʼ)
• táá goné éí CD4+ t cells iiʼnótʼį́į́ʼ beeʼdahólǫ́ nigiʼ neełtséédiʼ (díí éí CD8 cytotoxic lymphocytes yéénééłtsʼéédiʼ, CD8 cytotoxic lymphocytes éí atsʼiis biihóǫ́ goʼ atsʼiis yiichʼąąh naabaah).

Díí atsʼiis biyiidiʼ naałniih yichʼááh naabaahiʼ ałtsoʼ yaʼadiilʼąąhgoʼ éí naałniih atsʼiis yiʼyiiłyééh (CD4+ T cell nambooígíí; 200 cells per µLgoʼ yáʼadiilʼą́ą́hgoʼ, éí AIDS woolyéʼ).

Chʼosh doo yiitʼínii HIV éí dił (blood), bilaʼashdláʼiʼ atsiin bikʼeelyéí (sperm), aziiz bitoo (pre-ejaculated fluids), saaniʼ bijoozh bitsʼąąʼdę́ę́ tóʼígíí (vaginal fluids); éí doodaʼ éí, abé (milk) bitsʼąąʼdę́ę́ iiʼnótʼį́į́ hólǫ́ adóó díí éí chʼosh doo yiitʼínii HIV bidaʼhalǫ́. Dį́į́ ałʼą́ą́h atʼéʼgoʼ ayiisʼígíí naałniih iiʼnótʼį́į́ yiilééh:

• Ałʼaashtʼéézhgoʼ ałgáánigiʼ tʼáásh (Akááʼ atsoozígíí tʼáá gééd)
• Tsʼáá tʼáá dił bąąhgoʼ chxonáʼiihgoʼ
• Amá awee yiiʼiiłtʼóhgoʼ
• Amá ałchiiʼgoʼ awéé díł bąąh yiilééh
• (Azee aalį́ʼgoʼ dił astsʼiis bii nákááígíí éí chʼosh doo yiitʼínii HIV bąąh adein)

Ałdóʼ yídíiłtah...

Naałniih yichʼą́ą́h naabaahígíí bąąh dahooʼaahgo beʼelyaaígíí Wikimedia Commonsdi dahólǫ́ǫ́ shį́į́.