Dzílí

yótʼáahdi naaldeehii
Dzílí  (Tsįyaalzhahí binááʼ łichííʼígíí )
Ndaʼałkaahí bikʼehgo Accipiter cooperii wolyé
Náhookǫsjí Kéyah Dah Siʼánígíí
naaldeehii daʼalghałígíí
(eʼelyaaígíí ádin)

Dzílí Bilagáana bizaadjí éí “Cooper's hawk” wolyé.

Dzílí éí Atsá dóó Giní Ndahalinígíí dahyikahjįʼ atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí tʼéiyá hólǫ́. Nidaʼałkááhí éí "Accipiter cooperii" deiłníigo dayózhí.

Naaldeehii→ Bíígháán Dahólónígíí→ Tsídii→ Tsídii ndaatʼáʼii→ Yótʼáahdi tsídii ↓ Atsá dóó Giní Ndahalinígíí Tłʼiish dayiitsáhii Atsáłgaii Atseełtsoii Ginítsoh diłhiłí  Atsá Atsátsoh Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ atsátsoh Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ atsátsoh Atsá diłhiłígíí Shádiʼááhdę́ę́ʼ atsátsoh Atsáshzhiin Atsá łizhin dóó łigaiígíí Atsáłgaiitsoh Chʼiltaatʼagii  Giníłbáhí Dzílí Tsįyaalzhahí Giní Giní dootłʼizhí Atsáłbáí  Chʼilhaatʼaʼii Hakʼaz giníłgaii Shádiʼááhdę́ę́ʼ giní Giní jáádnézí Tónteel giní (→ Jeeshóóʼ Ndahalinígíí)  Atsá Danchǫ́ʼígíí   Atsá Naagháái

Iʼnoolinígíí

Dzílí bitʼaʼ éí łibáago naashchʼąąʼ łeh; biteeldę́ę́ʼ éí łigai dóó dibéłchíʼíigo łikizh; bitseeʼ éí noodǫ́ǫ́z. Dzílí bikąʼígíí éí 13–18di inch áníłnééz, dóó 0.6–0.8 dahidídloʼ áníłdáás; baʼáádígíí éí 16–20di inch áníłnééz, dóó 0.8–1.2 dahidídloʼ áníłdáás. Nááná éí binááʼ łichííʼ. Haʼaʼaahjí dzílí dahólónígíí éí Eʼeʼaahjiʼígíí bilááh ádaníłtso łeh.

Chʼiyą́

Dzílí éí tsintahgi dóó tłʼoh dahólǫ́ǫgi hiná; áadi éí naʼastsʼǫǫsí, hazéí, zéédzísgaii, dóó naʼashǫ́ʼii haalzhééh; tłʼiish dóó chʼał deilghał ałdóʼ.

Dzílí tsídii yázhí yilghałgo éélkid

Ałdóʼ yídíiłtah...

---