Łéétsoh
 |
Díí kweʼé naaltsoos bikáaʼgi saad shijaaʼígíí éí łéétsoh yaa halneʼ dooleeł. Łeetsoii aldóʼ baa yídíiłtah shį́į́. |
 |
|---|
Łéétsoh éí béésh átʼé adóó chemical element éí (U); disxǫǫs dóó łííbahgo naashchʼą́ą́ʼ. Naaná periodic table néélʼį́į́hgo naaltsoos bikáágiʼ, łéétsoh éí námboo 92 goné yiisdzoh.
Łéétsoh éí 92 protons dóó 92 electrons beeʼholǫ́ʼ, adóó hastʼąągo éí valence electrons deiłnígíí ałdóʼ bee holǫ́ʼ. Naaná łéétsoh éí 141 dóó 146 bitágiʼ neutrons bee holǫ́ʼ, áádóó 146 (U-238) dóó 143 éí isotopes ałdóʼ bee holǫ́ʼ. Łéétsoh éí tʼáá nidazgo átʼé periodic table neelʼį́į́hgo, biatomic das neelʼį́į́hgo; áádóó tʼáá akwiitʼéígo hagéédiʼ. Naaná łéétsoh ałdóʼ lead bilááhgo aniiłdas, 70% bee alááhgo nidaaz. Akondiʼ óola dóó tungsten éí tʼáá dense go átʼé. Áádóó łéétsoh-uranium haʼgéédiʼgo éí doo ayó radioactive daʼ, ashtʼeelyágo iinda tʼáá yéígo radioactive yiilééh.
Łéétsoh éí akwiishʼį́į́h ałʼą́ą́ʼ átʼé naʼhasdząąʼ bikáági haʼgééhdiʼ:
- uranium-238 (99.284%)go holǫ́ʼ
- uranium-235 (0.711%)go holǫ́ʼ
- uranium-234 (0.0058%)go holǫ́ʼ
Ałdóʼ yídíiłtah...- Łéétsoh bee atsiniltłʼish álʼį́į́h
- Łéétsoh beeʼeldǫǫhtsoh beeʼalį́į́h
- Beeʼaghádaʼdildlaadí Łéétsoh bitsʼą́ą́dę́ę́ alį́į́h
Béésh Łichíʼii biyiʼdóó ił Nahazʼą́ baa Haneʼ|
Dziil / Atsiniltłʼish álʼį́įgi |
|||
|---|---|---|---|
|
Béésh náábałí atsiniltłʼish ííłʼínígíí · Łéétsoh bee atsiniltłʼish álʼį́į́h · Sháńdiin bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ atsiniltłʼish álʼį́į́h · Tsékǫʼ bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ atsiniltłʼish álʼį́į́h |
|||
|
Dinétah dóó Diné Bikéyahdi dziil dóó atsiniltłʼish bá hooghan naaznilígíí |
|||
|
Tsékǫʼ bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ |
Bááh Díílid · Naʼníʼá Hótsaa · Náyaasęęsí · Tsézhin Deezʼáhí |
Tsin bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ |
|
|
Dáʼdeestłʼin |
|||
